Tamiya 1/350 Bismarck No 78001 | SHIPS 1/350 | Miniatuurwebshop.nl | Modelbouw | Vliegtuigen

Omschrijving

De Bismarck was een Duits slagschip dat in 1939 te water werd gelaten en in de Tweede Wereldoorlog werd ingezet. Samen met zijn zusterschip de Tirpitz vormde het slagschip deel van admiraal Erich Raeders Z-Plan, de blauwdruk van de herbouw van de Duitse Kriegsmarine. Het derde zusterschip, de Hindenburg, werd nooit voltooid.^[bron?] De Bismarck was vernoemd naar de vroegere kanselier Otto von Bismarck.BouwDe Vrede van Versailles verbood Duitsland het bezit van (moderne) slagschepen en limiteerde nieuwe schepen tot 10 000 long ton. Binnen deze beperkingen bouwden de Duitsers tot 1935 pantserschepen van de Deutschland-klasse. Door gewichtsbesparende maatregelen konden deze schepen toch nog 28cm-kanonnen voeren, waardoor ze Duitsland het prestige gaven van een (klein) slagschip. Conform het Brits-Duitse marineverdrag van 18 juni 1935 mocht Duitsland enkele slagschepen bouwen en zij begonnen prompt met de bouw van de Scharnhorst en de Gneisenau die waren gebaseerd op een sterk vergroot ontwerp van de Deutschland-klasse, óok met 28cm-kanonnen. Kort daarna volgde een nieuw ontwerp voor twee grotere slagschepen met 38cm-kanonnen, de Bismarck en de Tirpitz. Hoewel de limiet conform het Verdrag van Washington^[1] was bepaald op 35 000 ton, bleek na de Tweede Wereldoorlog dat die ruim overschreden was. Zo had de Bismarck bijvoorbeeld een deplacement(waterverplaatsing) van meer dan 40 000 ton.Het ontwerp van de Bismarck begon in 1934, op 1 juli 1936 werd bij Blohm + Voss in Hamburg de kiel gelegd en op 14 februari 1939 werd het schip te water gelaten. De eerste commandant Ernst Lindemann loodste de bemanning door alle trainingen in o.a. de Oostzee. In tegenstelling tot de Britten slaagden de Duitsers er niet in een kanon te ontwikkelen dat zowel tegen lucht- als zeedoelen gebruikt kon worden. Het voerde daarom een uitgebreide dubbele secundaire bewapening van 15 cm én van 10,5 cm, en had daarvoor dus ook extra personeel nodig. Het schip was bewapend met acht zware kanonnen van 38 cm en 12 middelzware van 15 cm. Het luchtafweergeschut bestond uit zestien kanonnen van 10,5 cm, 16 van 3,7 cm en 12 van 2 cm. Daarnaast had de Bismarck 4 Arado Ar 196 watervliegtuigen. De snelheid van het (destijds) grootste slagschip ter wereld bedroeg 30 knopen (54 kilometer per uur). Met zijn lengte van 250,5 meter en breedte van 36 meter was het iets korter en iets breder dan de Titanic. De bepantsering had zijn tekortkomingen: diverse vitale leidingen waren niet door het hoofdpantserdek beschermd, waardoor in de uiteindelijke confrontatie met de Britten snel geen communicatie meer mogelijk was tussen brug en geschuttorens. Mede door een vergaande compartimentering was het robuust, in zijn laatste gevecht schakelden de Britse slagschepen en kruisers het schip weliswaar vrij snel uit maar het duurde lang voordat het zonk. Het laag liggende pantserdek en de stabilisatiekielen zorgden bovendien voor een goede stabiliteit, waardoor het een goed geschutplatform was. Deze kenmerken en zijn spectaculaire ondergang maakt de Bismarck tot één van de bekendste slagschepen uit de geschiedenis. InzetVanwege het Britse marineoverwicht besloot de Duitse admiraliteit een directe confrontatie op zee te vermijden en zich te richten op de vernietiging van de geallieerde koopvaardijschepen om zo de bevoorrading van Groot-Brittannië te stoppen. De kleinere slagkruisers Scharnhorst en Gneisenau brachten begin 1941 aanzienlijke schade toe aan de Britse koopvaardijvloot en binnen enkele weken werd 116 000 ton tot zinken gebracht. De machtige Bismarck zou de aanvoer van oorlogsgoederen naar Groot-Brittannië de nekslag kunnen geven. Het was er de Britse geheime dienst dan ook alles aan gelegen te weten wanneer de Duitsers hun grootste oorlogsbodem de oceaan op zouden sturen. Spionnen volgden daarom nauwlettend de werf, de oefeningen en de doorgang naar de oceaan. Op 18 mei 1941 vertrok de Bismarck voor zijn eerste en tevens laatste reis. De Britse marine ontdekte als snel dat de Bismarck tussen Denemarken en Noorwegen stoomde en drie dagen later zag een piloot van een geallieerd Spitfire verkenningsvliegtuig de Bismarck bunkeren in een Noorse fjord nabij Bergen. De Britse kruisers Norfolk en Suffolk werden ingezet om de Bismarck te volgen. Op 24 mei 1941 werd de Bismarck met de Duitse kruiser Prinz Eugen ten noorden van IJsland in de "Straat Denemarken" aangetroffen. De Britse slagkruiser HMS Hood en het nieuwe slagschip HMS Prince of Wales gingen het gevecht aan.Het verlies van HMS HoodDe in 1918 te water gelaten slagkruiser Hood, met een waterverplaatsing van 48.360 long ton, was de trots van de Britse marine. Maar het had een zeer zwakke dekbepantsering en men wilde de afstand tot de Bismarck snel verkleinen om hoog inkomende treffers te vermijden.De Hood kon daardoor in de aanval slechts zijn voorste geschuttorens gebruiken. Het bleek een ongelijke strijd tegen de moderne en beter horizontaal bepantserde Bismarck. Tijdens het naderen trof het vijfde salvo van de Bismarck de Hood fataal. Een granaat raakte vermoedelijk het munitiemagazijn onder toren C en een enorme steekvlam schoot op uit het achterdek, gevolgd door een enorme explosie. Het schip brak in tweeën en zonk snel. Slechts drie van de 1418 opvarenden overleefden het drama.De Prince of Wales moest koers verleggen om het zinkende wrak van de Hood te ontwijken en hield daarbij tijdelijk op met vuren. Door zijn ontwijkmanoeuvre verminderde echter de afstand tussen de Britten en Duitsers en hierdoor kwam het al gauw onder geconcentreerd vuur te liggen van beide Duitse schepen.De Prince of Wales werd vier keer geraakt door de Bismarck en drie keer door de Prinz Eugen. Eén van deze treffers raakte de brug waar behalve kapitein John Leach en een officier iedereen werd gedood. Het Britse slagschip had bovendien al vanaf het begin van het gevecht te kampen met mechanische problemen, het was vertrokken met havenpersoneel aan boord en al na het eerste salvo zaten enkele kanonnen vast. Desondanks wist de Wales de Bismarck drie maal te treffen waarbij het één een brandstoftank raakte. Nadat nagenoeg al zijn hoofdgeschut uitgeschakeld was moest het echter de strijd staken en de Prince of Wales ontsnapte onder een rookgordijn. Admiraal Lütjens besloot het duel met de Prince of Wales af te breken om zijn strategische missie niet in gevaar te brengen. Achteraf is deze beslissing bekritiseerd doordat hierbij een unieke gelegenheid gemist werd om met de torpedo's van de Prinz Eugen een modern slagschip tot zinken te brengen. De rol van de Prince of Wales bleek niet uitgespeeld aangezien hij met zijn niet beschadigde moderne lange-afstandradar de Bismarck kon blijven schaduwen en diens positie door kon geven aan de Britse Admiraliteit. Het dramatische nieuws over de vernietiging van HMS Hood veroorzaakte een schok in Groot-Brittannië. De Britten hadden alles verwacht, maar vernietiging van de HMS Hood hun machtigste en grootste slagkruiser, hét symbool van de Britse suprematie over de wereldzeeën, waarvan zelfs het uitspreken van de naam de Duitsers angst inboezemde, werd als laatste voor mogelijk gehouden. Veel officieren uit de Britse Marine hadden op het schip gediend en veel bemanningsleden waren familie van vooraanstaande Britse marineofficieren.Kort na het zinken van de Hood werd een onderzoekscommissie ingesteld en er zijn verschillende theorieën gelanceerd om de vernietiging van de Hood te verklaren. De nationale schok, plus het gevaar dat de geduchte Bismarck de aanvoer van oorlogsmiddelen zou afsnijden, was voor Churchill reden het beroemde bevel te geven: "Sink The Bismarck!".Het einde van de BismarckDe Bismarck zette koers richting het bezette Frankrijk voor reparaties. De drie treffers van de Prince Of Wales hadden niet alleen 2000 ton water in het voorschip gebracht maar de tweede treffer had bovendien schade onder de waterlijn veroorzaakt, hierdoor lag de boeg dieper dan normaal en was er aan bakboord lichte slagzij. Het binnendringende water had ook nog eens de brandstofvoorraad verontreinigd waardoor de Bismarck om olie te besparen vaart moest minderen tot twintig knopen (37 km. per uur). Achteraf verweet Hitler Lütjens dat hij de Prince of Wales niet had vernietigd, hetgeen volgens de meeste kenners mogelijk was omdat op de Prince of Wales nog slechts drie kanonnen functioneerden en de Norfolk en Suffolk zich volkomen afzijdig hielden. De Bismarck en de Prinz Eugen hadden de Wales inderdaad kunnen bedelven onder een dodelijke regen van granaten maar de Bismarck zou dan het grootste deel van de AP-granaten hebben verschoten waardoor een veilige terugkeer naar Noorwegen of Frankrijk was uitgesloten. Het slagschip werd namelijk voortdurend geschaduwd en het was daarom vrijwel zeker dat de Bismarck zich een weg naar huis zou moeten bevechten waarvoor zij nog elke granaat nodig zou hebben.De Britten waren werkelijk vastberaden de ondergang van de Hood te vergelden, de Bismarck werd met radar in de gaten gehouden en niet alleen de Norfolk, Suffolk en Prince of Wales volgden het schip maar zij werden door steeds meer schepen vergezeld. De volgende Britse troef was dan ook het vliegdekschip Victorious met een eskader oude maar zeer doeltreffende Fairey Swordfish torpedobommenwerpers. Het Duitse zware luchtdoelgeschut (vier stuks aan voor- en achterzijde) bleek de aanval niet te kunnen stoppen. De achterste Rangefinders (richttoestellen) waren nog niet gyro-gestabiliseerd en de voorste Rangefinders en vizieren waren niet afgesteld op de langzaam vliegende "Swordfishes", die tegen de donkere avondhemel op grote afstand ook nog eens slecht zichtbaar bleken. De Britten raakten echter slechts éénmaal de zware pantsergordel die behalve de dood van een Duitse matroos bitter weinig schade berokkende. De Bismarck hield de Norfolk met salvo's op afstand terwijl de Prinz Eugen zich van de Bismarck verwijderde in zuidwestelijke richting. Na een slimme koerswijziging verdween de Bismarck geheel van de radar en terwijl de Norfolk, Suffolk en Prince of Wales driftig in het zuiden bleven zoeken was Lütjens allang in een grote boog achter hen langs gevaren en zo kon hij richting Frankrijk ontsnappen.Twee dagen werd tevergeefs naar het schip gezocht maar toen maakte Lütjens de fatale fout om radioberichten naar huis te sturen waardoor zijn locatie werd gepeild. Het schip was toen al een eind gevorderd in de richting van Brest. Door verschillende luisterposten in Engeland werden de coördinaten van het schip doorgegeven aan de Britse schepen. De Britten interpreteerden de peilingen echter totaal verkeerd en de Britse slagvloot onder leiding van admiraal Tovey, stoomde naar het noordoosten in plaats van het zuidoosten in de veronderstelling dat de Bismarck via de Faeröer-eilanden terug naar Duitsland zou varen. De Britse brandstofvoorraden waren inmiddels dusdanig geslonken dat sommige schepen zich niet in de strijd zouden kunnen mengen of na korte tijd de aanval zouden moeten staken. De kans was dan ook groot dat de langzaamvarende Bismarck alsnog aan de wraakzuchtige Britten zou ontsnappen.Een Catalina verkenningsvliegtuig ontdekte in de ochtend van 26 mei de Bismarck. Lütjens had juist die dag het bevel gegeven om de canvaszeilen te verwijderen van de swastika's op het dek en van de zes middelzware geschutstorens, ook gaf hij bevel de bovenzijde van de zware torens donkergeel te verven. Dit alles omdat de Bismarck weer binnen het bereik van de Luftwaffe was en zo kon het schip vanuit de lucht worden herkend als Duits.Het vliegdekschip Ark Royal, dat uit Gibraltar op topsnelheid naar het noorden stoomde, was het laatste schip van de Royal Navy, dat toen nog iets tegen de Bismarck kon uitrichten. De Swordfishes van de Ark Royal vielen echter per ongeluk de Sheffield aan maar de gebruikte torpedo's hadden gelukkig verkeerde ontstekers en de treffers explodeerden niet. Bovendien ontdekten de Britten nu dat de nieuwe en experimentele magnetische ladingen niet functioneerden. Als ze deze gebrekkige ladingen tegen de Bismarck hadden ingezet dan had Lütjens hoogstwaarschijnlijk de veilige marinebasis in St-Nazaire (Frankrijk) kunnen bereiken. In dat geval had hij misschien met de Scharnhorst en de Gneisenau een vrijwel onoverwinnelijke vloot gevormd om zo de bevoorrading van Groot-Brittannië ernstig te bemoeilijken. De Swordfish-vliegtuigen konden pas tegen de avond van de 26e mei hun aanval op de Bismarck lanceren vanwege het slechte weer. De Duitse luchtafweer moest het weer afleggen tegen de langzaam vliegende Swordfishes. Een treffer tegen de pantsergordel boekte wederom geen resultaat maar één enkele torpedo - nu met de goede ontstekers - raakte het roer waardoor de Bismarck onbestuurbaar werd en slechts in een grote cirkel kon blijven varen op een snelheid van maximaal 14 knopen. De zware 18 inch torpedo's van de Swordfish-vliegtuigen hadden de Bismarck overal mogen raken, behalve bij het roer.De Bismarck bleek met drie schroeven onbestuurbaar en dit had vergaande gevolgen. Aan boord van het slagschip werd overwogen om het vastgeklemde roer uit de romp te blazen, maar de zware zee en storm- en waterschade in het roercompartiment maakten deze pogingen onmogelijk. Misschien was ook het tweede roer door de treffer beschadigd. Later werd tijdens onderwaterexpedities ontdekt dat het roer aan stuurboord dermate dwars stond dat ook de middelste schroefas volledig geblokkeerd was, maar of dit door de torpedotreffer kwam of door het neerkomen op de zeebodem, blijft onduidelijk. Ooggetuigen die de schroeven van de Bismarck rond zagen draaien voordat hij zonk, verklaarden geen enkele schade aan roeren of schroeven te zien. Door een beschadiging aan de katapultinstallatie konden de Arado-vliegtuigen niet worden gelanceerd om het scheepslogboek in veiligheid te brengen. Om überhaupt nog te kunnen manoeuvreren werd de kop van het schip in de wind gelegd: op een koers naar het noordwesten, recht op de Britten af.In de nacht werd de Bismarck onder torpedovuur genomen door de Cossack, Maori, O.R.P. Piorun (Pools), Sikh, en de Zulu. De bemanning van de Bismarck werd hierdoor wakker gehouden om ze zo veel mogelijk uit te putten voor de definitieve slag. Ondanks de slingerende koers van de Bismarck wist deze de torpedojagers op afstand te houden en de torpedo's te ontwijken. Op zich een knappe prestatie gezien de geringe mogelijkheden om koers te wijzigen. Door een fout kwam de Norfolk vlak bij de Bismarck. De Bismarck had de Norfolk nu kunnen vernietigen, maar deed dit niet om granaten voor de verwachte eindstrijd te sparen.In de vroege ochtend van 27 mei 1941 volgde de eindslag met de slagschepen King George V en HMS Rodney en de kruisers Norfolk en Dorsetshire. Zij wisten de Bismarck uit het westen te benaderen waardoor de Bismarck scherp tegen de horizon afstak. Nadat de Britten om 8.47 uur vanaf een afstand van 22 kilometer het vuur openden, reageerde de Bismarck traag en beantwoordde pas om 8.49 het vuur. Statistisch hadden de Britten de grootste kans de langzaam varende (8-10 knopen) en schietende Bismarck het eerst te raken en Admiraal Tovey was zich daar van bewust maar hij kon natuurlijk niet uitsluiten dat de goed getrainde bemanning van de Bismarck de eerste slag zou slaan.De Bismarck nam de Rodney onder vuur maar door het Britse overwicht werd het Duitse slagschip fataal getroffen: een 8 inch granaat blies de voorste centrale vuurleidingspost weg en de Rodney raakte met een zware 40 cm granaat de bovenste rand van de barbette van de Bruno toren waardoor deze vastliep. Mogelijk trof tegelijkertijd een tweede 40 cm granaat ook de A-toren want die toren zou pas veel later nog slechts één salvo vuren. De vuurkracht van de Bismarck was gehalveerd en door het verlies van de rangefinder en de slingerende koers waren de kansen voor de Bismarck nu bijna nul. Vlak hierna sloegen zware granaten in rondom de commandocentrale en de brug, waardoor de meeste hogere officieren en Adalbert Schneider, de artillerieofficier, sneuvelden. Ook de admiraalsbrug iets hoger in de gevechtsmast werd zwaar geraakt.De Britten verkleinden snel de afstand tot de Bismarck en daarna volgden de treffers op de Bismarck elkaar in een snel tempo: bijna iedere seconde werd het schip geraakt. Onder bevel van tweede artillerieofficier Von Müllenheim-Rechberg vuurden beide achterste torens met behulp van de achterste rangefinder en een teruggelopen snelheid tot 3 knopen dekkend op de King George V, maar nadat het achterste richttoestel getroffen werd viel de nauwkeurigheid snel terug. Om 9.31 uur was de Bismarck lamgeslagen nadat de torens C en D door treffers uitvielen. Ook de 15 cm torens en 8 luchtafweertorens waren toen door enkele 6 of 8 inch granaten tot zwijgen gebracht. De Bismarck was nu volkomen weerloos, maar het zou voor de Britten niet gemakkelijk zijn hem tot zinken te brengen. Dit betekende dat de Bismarck nog lang moest worden beschoten waardoor veel matrozen voor niets zouden sneuvelen. Wat de nauwkeurigheid ook sterk beïnvloed heeft was de straffe wind en de hoge golven waardoor het schip niet alleen in bochten voer maar hij ook nog stampte en slingerde, wellicht had de Bismarck bij aanvang van de strijd een lagere snelheid moeten varen om, bij een niet rechte koers, met het zware geschut beter te kunnen richten. De Britten hadden overigens ook last van het slechte weer: ongeveer 60% van hun afgevuurde granaten miste doel.James Camerons expeditie zou de hele romp inspecteren en concluderen dat 40 granaten door het zijpantser gedrongen waren: 38 door de bovenste en 2 door de zware hoofdpantsergordel. De ongepantserde romp voor en achter werd op meerdere plaatsen doorboord. Om de vele branden te blussen, vooral die bij munitiekamers, werd veel water in het schip gepompt en daardoor zonk de Bismarck dieper in de golven weg. Een half uur lang werd de Bismarck meedogenloos bestookt en er vielen veel slachtoffers; de meesten hadden bescherming gezocht in het "veilige" binnenste van het schip, de ruimtes achter het citadelpantser en onder het pantserdek. Nadat de Britten de afstand tot een paar kilometer verkleind hadden en point blank granaat na granaat door de bovenbouw en romp schoten, werd zelfs de hoofdpantsergordel op een of twee plaatsen doorboord, waardoor veel slachtoffers vielen. Een zware 16 inch granaat van de Rodney trof rond 10 uur de kantine onder het dek ter hoogte van de brug en doodde honderden bemanningsleden. Oels had vlak voor zijn dood bevel gegeven het schip tot zinken te brengen en de waterdichte deuren te openen. Overal op de bovenbouw braken branden uit en op het dek lagen de zwaar verminkte en verbrande gewonden op het einde te wachten tussen afgereten ledematen, lijken en een enorme ravage. Even na 10 uur stopte de beschieting en kreeg de Dorsetshire bevel de Bismarck met torpedo's tot zinken te brengen. Iets na 10.30 uur raakte de Dorsetshire het schip met drie torpedo's toen het al langzaam kapseisde. Een van de torpedo's sloeg een groot gat in het bovendek ter hoogte van de katapult aan bakboordzijde. Uit het stervende schip wisten de overgebleven bemanningsleden naar het bovendek te klimmen. Sommige gewonden werden naar boven gedragen en circa 800 tot 1000 man verlieten nu het schip. De Rodney en King George V hadden hun voorraad van 719 zware granaten op de Bismarck verschoten. De Rodney had zelfs interne schade door de terugslag van het eigen geschutvuur. De Bismarck werd geraakt door ongeveer 700 van de 2800 afgevuurde granaten, waarvan 170 van de Rodney en King George V en in totaal zes tot zeven torpedo's. Zoals reeds gezegd troffen de zware granaten de grote geschuttorens, enkele het dek, vele de opbouw en de commandobrug of drongen via de opbouw door in het binnenste van het schip en slechts enkele het zijpantser.Meer dan 800 opvarenden wisten het brandende schip te verlaten en sprongen met hun reddingsvesten in zee. Terwijl de Britse schepen de Duitse drenkelingen uit het water visten klonk bij de Britten het gerucht dat Duitse onderzeeërs waren waargenomen. Daarom werd de reddingsoperatie gestaakt en slechts 115 van de meer dan 900 drenkelingen werden uit het ijskoude water gered. 2091 Duitse matrozen vonden de dood.Burkard Baron von Müllenheim-Rechberg, de hoogst overlevende officier van de Bismarck, heeft altijd ontkend dat Duitse onderzeeboten in de buurt waren. Opvallend detail in deze discussie is dat de Bismarck om 07.10 uur een laatste radiobericht uitzond naar Groep West met de mededeling Zend een U-boot om het oorlogsjournaal veilig te stellen!. Vermoedelijk werd dit bericht door de Britten onderschept en werd daarom de redding van drenkelingen gestaakt. Een opmerkelijke gebeurtenis was de begrafenis van een Duitse zeeman. Hij kreeg een zeemansgraf op de Dorsetshire. En terwijl het lijk aan de golven werd prijsgegeven, speelde een Duitse matroos 'Ich hatt' einen Kameraden'. Diverse Britse matrozen stonden erbij met tranen in hun ogen, hetgeen de broederschap onder zeelieden onderstreept.

Meerdere afbeeldingen

Bekijk de grote afbeeldingen door hieronder een kleine afbeelding te selecteren en daarna op de bovenstaande afbeelding te klikken.